Work&Travel programıyla Amerika'nın hangi şehrine gittin ve ne kadar kaldın? Kaç şehir gördün? Amerika'ya ilk ayak bastığında neler hissettin?
New Jersey'in Ocean City adlı adasına gittim. Ortalama beş şehir gördüm. Şaşkınlık tamamen hissettiğim duygu buydu şaşkınlık
Amerika'ya gittiğin zaman işveren seni havalimanında karşıladı mı? İşyerinde yoğun ilgi gördün mü? Bu beklentide olan öğrencilerimiz için söylemek istediğin bir şey var mı?
Hayır kimse beni karşılamadı ben kendi kendimi karşıladım; ama dönerken beni hava limanına kadar bıraktılar.
İlk başta alışmakta çok zorluk çektin mi? Nelere alışmakta güçlük çektin ve en çok hangi sorunlarla karşılaştın?
Sadece ilk gün çok zordu benim için, ama ikinci gün sanki yirmi yıldır orda yaşıyormuşum gibi dört sokak ötedeki Wawa'ya gidip alışveriş yapmalar, Boardwalk'ta gezmeler falan, sanki rutin bir şey yapıyormuşum gibiydim.
Ne tür işler yaptın?
Aşçıydım, gülüyorum ama adamlar benim pişirdiğim yemeğe 26 dolar ödüyorlardı, şaka gibi ama gerçek kendi pişirdiklerimi sadece bir kere yedim o da ne var da bu merette ödüyorlar bu kadar para diye merak ettiğim için.
Saat ücretin ve aylık kazancın neydi? Hep aynı saat ücreti ile mi çalıştın? İşveren herhangi bir artış yaptı mı saat ücretinde?
Saat ücreti 8,50 . Ve hep öyle kaldı.
Bütün danışmanlık şirketleri Work&Travel'a katılmak için harcanan masrafın geri kazanılabildiğini, hatta alışveriş yapmış olarak geri dönülebileceğini söylüyor. Sen Türkiye'ye dönerken program bedelini gerçekten çıkarabildin mi? Belli bir birikim ile Türkiye'ye döndün mü?
Alışveriş konusunda kadınların nöbetlerini geçtik orda. Zira Outletler deli gibi ucuz, Türkiye'de 150, 200 liraya aldığınız Guess, Gap, Nautica, Tommy gibi markalara orda 20 dolardan fazla ödemiyorsunuz, e bu da doğal olarak bir alışveriş nöbetine girmenize neden oluyor. Deliler gibi alışveriş yaptım, hiç yoksa 1000, 1500 dolarlık kıyafet aldım kendime ve sevdiklerime:=)
Giden tüm öğrencilerin Amerika'da ucuz olması nedeniyle özellikle bolca elektronik alışverişi yaptığını duyuyoruz. Sen de yanında ikinci bir hediye bavulla gelenlerden misin?
İkinci mi ne ikincisi 4 bavulla geldim.
Dünya görüşün, hayattan beklentin, insanlarla olan iletişimin gibi konularda Amerika&S217;ya gitmeden önceki Sen ile, orada yaşadıktan sonra Sen arasında ne gibi değişiklikler oldu?
Her şeye ragmen artık amerikanın bana göre olmadığnı biliyorum, yani oraya gidilip belki bir iki yıl kalınabilir ancak ömür boyu orda yaşamanın hayallerini kurmuyorum. Bu arada amerikalılar öyle soğuk, burnu havada tipler değil, en azından bizim tanıştıklarımız değillerdi, çok sıcak kanlılar neden bilmiyorum ama çok sıcak kanlılar, biz göçmenlere karşı bile, bence çok insancıllardı.
Work&Travel programına katıldıktan sonra Türkiye'ye ve insanlara karşı bakış açında ne gibi değişiklikler oldu?
Olmadı.
Orada yaşarken Türkiye'nin ve Amerika'nın hayat koşulları arasında ne gibi farklar dikkatini çekti?
Para, para, para.
Amerikalıların biz Türklere karşı yaklaşımı nasıldı? Türkiye hakkında fikirlerini sordun mu veya nasıl bir izlenim oluştu sende?
Aslına bakarsan onlar bizim onlara karşı bakış açılarımızı merak ediyorlar. Amerika hakkında ne düşünüyorsun, ortadoğu projemizi nasıl buluyorsun gibi, bildiğim bir şey var yani ordaki siyaset öğrencilerinden öğrendiğim kadarıyla ya da onların söylediği kadarıyla bizleri ortadoğudaki müttfeikleri olarak kabul etmişler ve ordumuzun gücünü öve öve bitiremiyorlar.
Amerika'daki iş hayatı hakkında ne düşünüyorsun? Amerikalılar çalışırken nasıl? Biz Türklerle bir karşılaştırma yapabilir misin?
Kapitalizmin son noktası.
Bu arada gerçekten ingilizcen ilerledi mi? Bildiğin gibi pek çok ingilizce öğrenen hazırlık öğrencisi var üniversitelerde. Onlara İngilizcelerini ilerletmeleri konusunda Work and Travel'a katılmalarını tavsiye eder misin?
Hayır, adamlar ingilizce dışında her dili konuşuyorlar.
İngilizceni çalışırken mi, yoksa sosyal hayat içindemi geliştirdin?
Özel sohbetlerde.
Hangi ülkelerden arkadaşların oldu? Senin gibi Work&Travel programına başka ülkelerden katılmış öğrencilerle karşılaştın mı?
Amerikalıların dışında ki gerçekten çok sıkı iki üç tane kankam var amerikalı çok iyi çocuklar, Ruslar, Polonyalılar, Bulgarlar. Hatta ordayken bir trafik kazası geçirdim Amerikalı, Rus, Polonyalı tüm arkadaşlar ziyarete geldiler çok duygulanmıştım. Hani şey diye düşünürüz ya biz ne anlar onlar insanlıktan diye gibilerinden anlıyorlar, böyle düşündüğümüz için kendimizi suçlu hissetmemize neden oluyorlar, en azından benim olmuştu.
Amerikalıların genelde çok kötü yemek kültürleri olduğu söylenir, gerçekten yemek konusunda sıkıntı yaşadın mı? Bizim yemeklerimizi özledin mi? Annenin en çok hangi yemeğini özledin?
Evet, Evet, Evet, kesinlikle katılıyorum ben orda aşçıydım bu konuda hiç sıkıntı yaşamadım diyebilirim, canım ne çekerse çeksin pişirip yeek gibi bir lüksüm vardı ama ona rağmen adamların yemekleri çok kötü. Karpuzu tuzla yiyen bir millet düşünün artık. Onları bırakın baharatları bizimkilere uymuyor, yağ kültürleri bizimkilere uymuyor, ne yaparlarsa yapsınlar bizimkilerin yerini tutmuyorlar. Bu türkiyeye dönmek istememdeki birinci faktör eve gelir gelmez zeytinyağlı taze fasulye istedim, şöyle suyuna bana bana yemek gibi var mı bir de çıtır çıtır taze trabzon ekmeği missss valla.
Amerika'da kaldığın süre zarfında aklında kalan bir anını Work&Travel'a katılmayı düşünen öğrenci okurlarımızla paylaşır mısın?
Dönmeden bir gün önce trafik kazası geçirdim, bisikletle bir kamyona çarptım ama çarpan bendim adam kuralların içinde olduğu için polis beni mahkemeye çıkarttı hakim 350 dolar ceza kesti ama beni kan revan içinde görünce üzüldü halime sen 120 ver yeter gibilerinden cezamı indirdi.
Amerika'ya gittiğin zaman işin hazır mıydı? Bu konuda sen sorun yaşamadıysan bile, Amerika'ya gittiği zaman işinin hazır olmadığını ve sorun yaşadığını gördüğün öğrenciler oldu mu?
Hemen ertesi gün işe başladım, bu çok sıkıcıydı aslında ben ibir iki hafta takılırım diye düşünmüştüm ama olmadı.
Gittiğin zaman kalacağın yer hazır mıydı? Konaklamayla ilgili sorunun oldu mu?
İstanbuldan tanıdığım bir arkadaşım yerimizi hazırlamıştı o yüzden yaşamadım ama yaşayan arkadaşlar oldu tabi
Vize mülakatından korkan öğrencilerimiz için söylemek istediğin bir şey var mı? Sence korkmakta haklılar mı?
Amerikalılar çok sıcak kanlı insanlar öyle kasmasınlar kendilerini amerikan filmelerindeki karizmatik karakterleri canlandırmıyorlar ben mülakattaki kadını 15 dakika güldürmüştüm, kadın da herkesle üç beşdakka konuşurken bana 15 dakikasını ayırdı, verdim sana vizeyi hadi git diye bağırıyordu en sonunda gülmekten fırsat buldukça.
Work and Travel programına öğrenci gönderen pek çok firma var. Öğrenciler firma yaparken sence neye dikkat etmeli?
Hiç bir fikrim yok, gerçekten.
Sen Advis'i nerden duymuştun? Advis'i seçmendeki en önemli etken neydi?
Okuldan bir arkadaşım söylemişti okul çıkışında eve dönerken, abi nerde bu yer dedim o da işte orda bir yerde dedi ben de geldim. Öyle oldu.
Gerçekten beklediğin ilgiyi, yardımı, hizmeti Advis'ten alabildin mi? Amerika'ya gittiğinde iyi ki de Advis ile programa katılmışım dediğin oldu mu?
Evet dedim, çok yaşa Advis.
Amerika'dayken de seninle iletişim kurdular mı? Bir problem ile karşılaştığında Advis size danışmanlık hizmetini sunmaya devam etti mi?
Valla bir problem çıkmadı çok şükür, bir sağlık problemi yaşanmıştı ben ordayken bilen bilir, sağolsunlar hemen hallettiler, çok teşekkür ederim hepsine bu arada bu resimleri nereye koycam ben.
Murat Erat , 07.01.2007