Work&Travel programıyla Amerika’nın hangi şehrine gittin ve ne kadar kaldın? Kaç şehir gördün? Amerika’ya ilk ayak bastığında neler hissettin?
New Jersey, Ocean City’e gittim 3 ay kaldım. 5 tane büyük şehir gördüm bir sürü de ufak kasaba. Çok heyecanlandım filmlerde gördüğüm yerlerde bizzat kendim olmak çok farklıydı.
Amerika’ya gittiğin zaman işveren seni havalimanında karşıladı mı? İşyerinde yoğun ilgi gördün mü? Bu beklentide olan öğrencilerimiz için söylemek istediğin bir şey var mı?
Karşılamadı. Çok yoğun bir ilgi görmedim. Amerikalılar zaten dünyanın heryerinde çalışanları görmeye alışmışlar dolayısıyla onlar için siz sıradan birisiniz.
İlk başta alışmakta çok zorluk çektin mi? Nelere alışmakta güçlük çektin ve en çok hangi sorunlarla karşılaştın?
Tabii ki biraz zorluk çektim. Kültür şoku yaşadım ama çabuk alıştım. Çalışma temposuna alışamadım ilk başlarda çünkü 8 saatse 8 saat durmadan çalışıyorsunuz. Başka bir zorluk yok.
Ne tür işler yaptın?
Restoranda yardımcı aşçılık yaptım ve otelde oda sorumlusuydum.
Saat ücretin ve aylık kazancın neydi? Hep aynı saat ücreti ile mi çalıştın? İşveren herhangi bir artış yaptı mı saat ücretinde?
Saat ücretim restoranda 8 dolar vergiyle 7.60, otelde vergisiz 8 dolardı. Aylık 2 işten 3000 dolar kazandım. Saat ücretimde herhangi bir artış olmadı ama kendimi sevdirdiğim için fazla mesaiye kalmama izin verdiler hep.
Bütün danışmanlık şirketleri Work&Travel’a katılmak için harcanan masrafın geri kazanılabildiğini, hatta alışveriş yapmış olarak geri dönülebileceğini söylüyor. Sen Türkiye’ye dönerken program bedelini gerçekten çıkarabildin mi? Belli bir birikim ile Türkiye’ye döndün mü?
Şöyle söyleyeyim, haftada 2 işten 700-800 dolar arası kazanıyordum, kaldığım şehir çok pahalıydı odaya haftada 105 dolar veriyordum, yemekleri restoranda yiyordum aşçı olduğum için eve de getirebiliyordum, bayağı gezdim, çok fazla alışveriş yaptım ve cebimde 5000 dolar nakitle döndüm. Şanslıydım yani.
Giden tüm öğrencilerin Amerika’da ucuz olması nedeniyle özellikle bolca elektronik alışverişi yaptığını duyuyoruz. Sen de yanında ikinci bir hediye bavulla gelenlerden misin?
Ben Türkiye’den götürdüğüm her şeyi orda bıraktım ve 3 bavulla döndüm elektronik ve çok fazla giysi ve ayakkabıyla.
Dünya görüşün, hayattan beklentin, insanlarla olan iletişimin gibi konularda Amerika’ya gitmeden önceki Sen ile, orada yaşadıktan sonra Sen arasında ne gibi değişiklikler oldu?
Amerika’daki işleyişi gördükten sonra neden dünyanın en güçlü ülkesi olduğunu anladım herşey o kadar düzenli ki hayran bırakıyor insanı kendine.
Work&Travel programına katıldıktan sonra Türkiye’ye ve insanlara karşı bakış açında ne gibi değişiklikler oldu?
Ne olursa olsun memleket gibisi yok ama Amerika insanı çok etkiliyor çünkü her emeğin karşılığı var orda maddi manevi.
Orada yaşarken Türkiye’nin ve Amerika’nın hayat koşulları arasında ne gibi farklar dikkatini çekti?
Düzen ve yapılaşma şehirlerin düzeni çok etkileyici.
Amerikalıların biz Türklere karşı yaklaşımı nasıldı? Türkiye hakkında fikirlerini sordun mu veya nasıl bir izlenim oluştu sende?
Benim gittiğim yer çok milliyetçi bir şehirdi herkese ilk başta önyargıyla bakıyorlar ama sonradan ısınıyorlar, tabii herkes aynı değil.
Amerika’daki iş hayatı hakkında ne düşünüyorsun? Amerikalılar çalışırken nasıl? Biz Türklerle bir karşılaştırma yapabilir misin?
Amerika’da iş yapan gerçekten yapıyor, çalışırken son derece disiplinliler kesinlikle ödün vermiyorlar. 80 yaşındaki de aynı sürat ve azimle çalışıyor 18 yaşındaki de. Türklerle hiç alakaları yok.
Bu arada gerçekten İngilizcen ilerledi mi? Bildiğin gibi pek çok İngilizce öğrenen hazırlık öğrencisi var üniversitelerde. Onlara İngilizcelerini ilerletmeleri konusunda Work and Travel’a katılmalarını tavsiye eder misin?
Gerçekten İngilizce öğrenmek isteyenler kesinlikle Türk arkadaş bulmasınlar. Çünkü İngilizcelerini Türkçe konuşulan ortamda bulundukça geliştiremezler. Benim İngilizcem zaten iyiydi üniversitem İngilizce eğitim verdiği için. Ama tabi yararı da oldu.
İngilizceni çalışırken mı, yoksa sosyal hayat içinde mi geliştirdin?
Çalışırken çok gelişmez dışarıda Amerikalı arkadaşlarla gelişti.
Hangi ülkelerden arkadaşların oldu? Senin gibi Work&Travel programına “başka ülkelerden katılmış öğrencilerle” karşılaştın mı?
Zaten şehirdeki bütün çalışanlar Work and Travel programıyla gelmişlerdi. Rusya, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Bulgaristan’dan gelen birçok arkadaşım vardı.
Amerikalıların genelde çok kötü yemek kültürleri olduğu söylenir, gerçekten yemek konusunda sıkıntı yaşadın mı? Bizim yemeklerimizi özledin mi? Annenin en çok hangi yemeğini özledin?
Yemek kültürleri yok zaten, sıkıntı yaşamadım aşçı olduğum için kendi Türk yemeklerimizi pişiriyordum, Amerikalılara da her akşam yemek hazırlıyordum Türk yemeklerini çok beğeniyorlardı, bir tek annemin yoğurtlu mantısını çok özledim çünkü normal yoğurt yoktu.
Amerika’da kaldığın süre zarfında aklında kalan bir anını Work&Travel’a katılmayı düşünen öğrenci okurlarımızla paylaşır mısın?
Amerika’ya gittikten sonra bir odaya yerleştim Bulgar bir arkadaş vardı. 3 gün boyunca İngilizce konuştuk sonra çocuk Türkçe biliyormuş itiraf etti. Bayağı gülmüştük sonra 3 ay o kadar iyi arkadaş olduk ki Şubat’ta Bulgaristan’a onu görmeye gideceğim.
Amerika’ya gittiğin zaman işin hazır mıydı? Bu konuda sen sorun yaşamadıysan bile, Amerika’ya gittiği zaman işinin hazır olmadığını ve sorun yaşadığını gördüğün öğrenciler oldu mu?
İşim hazırdı, işi olmadan gelen bir sürü kişi vardı hepsi iş buldu, sorunu olan görmedim hiç
Gittiğin zaman kalacağın yer hazır mıydı? Konaklamayla ilgili sorunun oldu mu?
Kalacağım yeri gidince işverenim sayesinde buldum, konaklama çok pahalıydı, ama sorun yaşamadım.
Vize mülakatından korkan öğrencilerimiz için söylemek istediğin bir şey var mı? Sence korkmakta haklılar mı?
Ben Kıbrıs’tan aldım Kıbrıs’tan alacakların korkmasına gerek yok son derece kolay diğer yerleri bilemem. Dil öğrenmek, farklı kültürleri tanımak istediklerini söyleyenler vize alıyor tabii not ortalaması da önem taşıyor.
Work and Travel programına öğrenci gönderen pek çok firma var. Öğrenciler firma seçerken sence neye dikkat etmeli?
Sağlık sigortasının neleri kapsadığı çok önemli. Çünkü başka firmayla gelen bir arkadaşımız kaza geçirdi sigortasını ödemediler ve bayağı zor durumda kaldı.
Sen Advis’i nerden duymuştun? Advis’i seçmendeki en önemli etken neydi?
Arkadaşlarımdan. Advis’in üniversitemizde sürekli seminer düzenlemesi de büyük bir etken oldu.
Gerçekten beklediğin ilgiyi, yardımı, hizmeti Advis’ten alabildin mi? Amerika’ya gittiğinde iyi ki de Advis ile programa katılmışım dediğin oldu mu?
İlgi çok iyiydi.
Amerika’dayken de seninle iletişim kurdular mı? Bir problem ile karşılaştığında Advis sana danışmanlık hizmetini sunmaya devam etti mi?
Mail yoluyla iletişim kurduk. Herhangi bir problemle karşılaşmadım.
Murat Erat , 07.01.2007
