Sinem Çelik İzmir Ekonomi Üniversitesi Uluslararası Ticaret ve Finansman bölümü öğrencisi...Geçen yılda bizimle güzel bir röportaj yapmıştı. Merak edenler, geçen yılki deneyimlerini paylaştığı röportajını da okuyabilirler.

Geçen yıl tek başına North Carolina'da güzel bir otelde çalışan Sinem, bu yıl İzmir Ekonomi Universitesi'nden 5 arkadaşıyla bu kez New Jersey'e gitti ve bu yıl programa tekrar katılmaya kararlı. Nereye ve kaç kişiyle gideceğini bilmesek de, nereye giderse gitsin, mükemmel bir yaz tatili geçireceğinden eminiz. "Hadi gidiyoruz” dediğinde, "nereye” diye sormadan, peşine takılacağınız eğlenceli, enerji dolu, konuşmayı seven çok iyi bir arkadaş Sinem.

Arkadaşları tarafından çok seviliyor, resim yapmayı ve araba kullanmayı seviyor. Boş zamanlarını dolu dolu değerlendiriyor. Geçen yılki tecrübesini gidenlerle her fırsatta paylaşmaktan mutlu olan, beraber gittiği arkadaşlarının tüm işlemlerinden kendilerine yardım eden, bu yönüyle bizim de taktirimizi ve sempatimizi kazanmış, özenli, bilinçli bir öğrencimiz. Bu yıl da kendisine hizmet vermekten mutlu olacağımız bir katılımcımız.

 

Work and Travel programıyla Amerika'nın hangi şehrinde ve hangi iş pozisyonunda çalıştın?
New Jersey/Atlantic City Burger King'de line attendant olarak çalıştım.

 

 

 

Çalıştığın yerdeki görevini kısaca tanımlayabilir misin?
Görevim, FastFood kısmında gelen müşteri siparişine göre menü hazırlamak.

 

 

Amerika'ya gittiğin zaman işveren seni havalimanında karşıladı mı? Eğer karşılamadıysa, çalışacağın yere ulaşım konusunda sıkıntı çektin mi?
Hayır karşılayan olmadı. Geç saatte Amerikaya indiğimiz için sorun yaşadık çünkü New York' tan Atlantik City' e geç vardık. Bu yüzden manager' ımıza ulaşamadık, ama ertesi gün kaldığımız otelden bizi gelip aldılar.

Amerika'ya gittiğin zaman işin hazır mıydı? Amerika'ya gittiği zaman işinin hazır olmadığını ve sorun yaşadığını gördüğün öğrenciler oldu mu?
İş konusunda bir sorun yaşamadık.

 

İşyerine vardığında bir yabancı olarak yoğun ilgi gördün mü? Bu beklentide olan öğrencilerimiz için söylemek istediğin bir şey var mı?
Bu yıl gittiğim bölgede benim dışımda da çok fazla yabancı olduğu için aşırı bir şey olmadı, sıradan tanışma vs.. Ancak ondan önceki yıl gittiğimde özellikle müşteriler Türkiye hakkında çok şey soruyorlardı ama bu sene öyle bir şeyle pek karşılaşmadım.

 

Aylık kazancın neydi? Hep aynı saat ücreti ile mi çalıştın?
Ayda ortalama, 1000-1200$ aldım.Saatlik ücretimde bir değişme olmadı.

İşverenler performansa göre saat ücretini arttırabiiyor veya sezon sonunda bonus verebiliyorlar. Ya da terfi verebiliyorlar. İşverenin senin saat ücretinde herhangi bir artış yaptı mı ya da herhangi bir terfi ya da bonus aldın mı?
Ücret arttırma durumu biraz zor, çünkü bu yıl çalıştığım yerde supervisor olma şansı herkesin vardı. Ancak bu daha uzun bir süreç gerektiryor, yani 3 ay yeterli değil ücret değişikliği için. Ancak bizim sözleşmemiz vardı dönem sonu bonusumu aldım.

İşverenin konaklama sağladı mı? Eğer kendin bulduysan, nasıl bir yol izledin?
Konaklama olarak otel ayarladılar bize ama işyerine yakın değildi bizde o yüzden ev kiraladık. Yaklaşık 1 hafta ev aradık, daha sonra güzel bir eve taşındık. Atlantic City' de ev kiralamak otelde kalmaktan hem maddi olarak hem de rahatlık açısından çok daha mantıklı.

 

 
Nerde, kaç kişi ile kaldın? Haftada ne kadar ödüyordun konaklama için?
İş yerim Hammonton' a daha yakındı ama Atlantic daha merkezi olduğu için evi ordan tuttuk. Türkiye' den 6 kişi gitmiştik birlikte ev tuttuk daha sonra 2 türk daha yerleşti. Kişi başı 85$ veriyorduk.

 

Bulunduğun süre içinde farklı şehirleri görme imkanın oldu mu? Hangi şehirleri gezdin?
NewYork' a veya diğer yerlere gitme imkanım vardı ama Atlantic' de merkezi olduğu için genelde bulunduğumuz yeri gezdik. Onun dışında günübirlik Philadelphia' ya gittik. Ama diğer ev arkadaşlarım daha sonra bir haftalığına geziye çıktılar kuzeyi gezdiler.

Programın seyahat ve eğlence kısmıyla ilgili olarak neler tavsiye edersin? Hangi şehirleri mutlaka görmeliler? Ve bunu en hesaplı şekilde nasıl yapabilirler?
Amerika çok büyük bir yer bu yüzden tek seferde her yerini gezmek uzun zaman ve para ister ancak gittiğin yerin çevre şehirleri gezmek bence daha mantıklı ve hesaplı. New York mutlaka görülmesi gereken yerlerden biri, gezerken araba kiralamak daha iyi çünkü otobüs metro sorun olabiliyor.

 

Amerika'da işini görebilecek bir arabayı 500 USD'ye satın alabileceğin söyleniyor. Sen bulunduğun süre içinde araba kiraladın mı ya da satın aldın mı? Ne kadar ödedin?
500$' araba var tabiki, ama benim gördüğüm araba epey eskiydi ama 3 ay için yeterli. Biz birkaç kez araba kiraladık,2007 Mustang günlüğü 130 a geldi garantisiyle birlikte normalde günlüğü 85$. Haftalık kiralayınca daha uygun oluyor fiyatlar, Mustang için yaklaşık 350$ civarıydı.

 

Work&Travel'a katılan öğrencilerin programa katılmak için yaptığı masrafı büyük ölçüde geri kazanılabildiği, hatta alışveriş yapmış olarak geri dönülebileceği söyleniyor. Sence bu ne kadar doğru? Peki sen ne kadar kazandın?
Para kazanmak orda tamamen kişinin elinde, ben tek işte çalştım toplamda 4500 kazandım ama arkadaşım iki işte çalıştı 7000 kazandı. Ben daha çok alışveriş yaptım kıyafet çok ucuzdu benim gittiğim yerde.

Giden tüm öğrencilerin Amerika'da ucuz olması nedeniyle özellikle elektronik alışverişi yaptığını duyuyoruz. Sen de yanında ikinci bir bavulla gelenlerden misin?
Elektronik ucuz, özellikle bazı günler nerdeyse yarı yarıya indirim oluyor. Ben elektronik almadım ama yanında 3 laptopla dönen arkadaşlarım oldu.

Amerika'ya gitmeden önceki Amerika hakkındaki düşüncelerin ve döndükten sonraki düşüncelerin arasındaki farkları anlatabilir misin? Tekrar Amerika'ya gitmeyi düşünüyor müydün?
Bu sene ilk değildi zaten benim için ama bu yıl daha merkezi bir yere gittim daha çok deneyim kazandım. Bu anlamda orası hakkında daha çok fikir edindim, önümüzdeki yıl tekrar gideceğim çalıştığım iş yerine staj yapmak için.

Amerika'ya gitmeden önceki Sen ile, orada yaşadıktan sonra Sen arasında ne gibi değişiklikler oldu?
Çok belirgin değişiklikler olmadı benim için sadece Amerika'da şehir merkezinde yaşamak konusunda deneyim kazandım. Bu açıdan çok farklıydı benim için.

Amerikalıların Türklere karşı yaklaşımı nasıldı? Tanıştığın insanlar Türkiye'yi tanıyorlar mıydı?
Türklere karşı önyargıları yoktu, normal bi Porto Ricoluya nasıl davranıyorlarsa biz de öyleydik Amerikalılar için. Orda çok fazla Türkle tanıştım, sayı çok fazla olmasına rağmen Türkiye çok tanınmış bi yer değil ama yinede bi Türk lokantası vardı.

 

 
Amerika'daki iş hayatı hakkında ne düşünüyorsun? Amerika'da çalışma koşulları nasıldı? Türkiye ile karşılaştırabilir misin?
Amerikada çok iyi oturmuş bir sistem var, çalışma hayatı çok sıkı ama ona göre de insanlar maaş alıyor. Çalışanların ciddi anlamda hakları var, müdürü gelip elemanına rahatça bağıramıyor. Bunun dışında iş olanakları çok fazla yani 16 yaşına gelmiş herkes çok rahat part-time iş bulabiliyor hatta buldukları işten kazançlarıyla okul paralarını ödüyorlar. Türkiye' de böyle bir fırsat yok, part-time iş olanakları çok sınırlı.

 

Programın İngilizceni geliştirdiğini düşünüyor musun?
Mutlaka İngilizcem gelişti. Herkesin İnzgilizce konuştuğu bir ortamın ister istemez dile katkısı oluyor.

 

Bildiğin gibi bu program farklı ülkelerden öğrencilerin katıldığı bir program. Senin gibi Work&Travel programına "başka ülkelerden katılmış öğrencilerle” tanıştın mı? Hangi ülkelerden arkadaşların oldu?
Hala görüştüğün arkadaşların var mı?
Rusyadan katılım çok fazla, onun dışında Bulgaristan ve Polonya.Daha çok Rus arkadaşlarım vardı, hala da görüşüyoruz.

 

Amerika'ya gidip gerçek aşkını bulduğunu söyleyen öğrencilerimiz oluyor. Röportajımızın biraz da magazinsel boyutu olsun:) Duygusal olarak bir şeyler hissetiğin biri oldu mu?
Atlantic City de bu biraz zor.:) Ondan önceki yıl bir sevgilim vardı ama sonuçta onunla da yürümedi arada okyanus olduğu bir gerçek. Ama çok iyi vakit geçirdim Amerika' da bulunduğum süre boyunca, çok eğlenceli bir yazdı.

Yemek konusunda sıkıntı yaşadın mı? Bizim yemeklerimizi özledin mi? Annenin en çok hangi yemeğini özledin:) ?
Bu yıl pek sorun yaşamadım çünkü evde yemeklerimizi yapıyorduk.Onun dışında İspanyollar' ın yemekleri bizimkilere benziyor genelde ordan yiyorduk. Amerikada bazı marketlerde Akdeniz mutfakları var ordan alışveriş yapıyorduk genelde. Ama tabi özellikle özlediğim şeylerde oldu, sulu yemekler vs..

Amerika'da kaldığın süre zarfında aklında kalan bir hatıranı Work and Travel'a katılmayı düşünen öğrenci okurlarımızla paylaşır mısın?
Orda hiç unutamayacağım şeylerden biri okyanus kıyısında tuttuğumz evdi, Amerikalı bir arkadaşımızında desteğiyle güzel bi ev tutmuştuk. Ama tabi daha da iyisi evin önünde mangal yakmıştık.:) Normalde yasak mahalle içinde bu tarz şeyler yapmak ama biz nerdeyse haftada 3 kere mangal yakıyorduk, tabi bunu mahalledeki anlayışlı komşularımıza da borçluyuz.:)

 

 

Vize mülakatından korkan öğrencilerimiz için söylemek istediğin bir şey var mı?
Ben hiçbir sorun yaşamadım,sadece gideceğimiz gruptan bi arkadaş ilk gidişinde alamadı ama ikincisinde aldı. Vizede ilk baktıkları öğrencini notu, bir de ordaki konuşması. Notu düşük olmasına rağmen sırf biraz sohbet etti diye vize alanlarda oluyor yani tamamen kişiye bağlı.

Work and Travel programına öğrenci gönderen pek çok firma var. Öğrenciler firma seçimi yaparken sence neye dikkat etmeli?
WAT programında zaman çok önemli her açıdan, bilet, oraya varış vs.. Bu yüzden en çok bence firmanın ne kadar ilgili ve ne kadar zamana dikkat ettiğine bakmalılar.Tabi Amerika' ya gittikten sonraki süreç de çok önemli.

Senin Advis'i seçmendeki en önemli etken neydi?
Ben iki sene Advis' le gittim. hem maddi olarak hem de rahat açısından Kendi açımdan sorunla karşılaşmadım, bu da tercih sebebi benim için. İstediğim tarihlerde vizeye gittim, istediğim yerde iş buldum vs...

Amerika'ya Advis aracılığı ile gittiğine memnun musun?
Evet

Amerika'dayken Advis'i araman ve yardım istemen gerekti mi? Beklediğin yardımı alabildin mi?
İş konusunda sorun yaşamadım bu yüzden aramam gerekmedi.

Amerika'da bulunduğun süre boyunca Advis danışmanlık hizmeti sunmaya devam etti mi?
Evet

Senin için "Work and Travel” neyi ifade ediyor? Gelecek yıl tekrar gidecek misin?
Wat programı amerikaya ilk gidenler için tercih edilmesi gereken bir program çünkü her şey ayarlanmış bir şekilde gidiyorsunuz ve çok büyük deneyim Amerika' yı tanımak adına, özellikle ilerde orda çalışmayı düşünenler için. Önümüzdeki yıl tekrar gideceğim.