Work&Travel programıyla Amerika’nın hangi şehrine gittin ve ne kadar kaldın? Kaç şehir gördün? Amerika’ya ilk ayak bastığında neler hissettin? Bu programla Amerika’da Pennsylvania bölgesine (Harrisburg’a) gittim. Yaklaşık 7-8 şehir gördüm. Oraya ilk vardığımda çok acayip duygular içindeydim. Çünkü vatanımdan ilk kez ayrılıyordum ve çok değişik gelmişti bana orası.
Amerika’ya gittiğin zaman işveren seni havalimanında karşıladı mı? İşyerinde yoğun ilgi gördün mü? Bu beklentide olan öğrencilerimiz için söylemek istediğin bir şey var mı?Hayır!.....Pek sayılmaz hatta beni işyerindeki patron ilk önce sosyal güvenlik numarası yüzünden, işe almadı. Sosyal güvenlik numarası aldıktan sonra işe başlatabileceğini söyledi. Advis ve CIEE’yi aradık, işverene yasal olarak numarayı almadan da çalışabileceğimizi açıkladılar. Sorun 1 haftada da olsa çözülmüş oldu.
İlk başta alışmakta çok zorluk çektin mi? Nelere alışmakta güçlük çektin ve en çok hangi sorunlarla karşılaştın?Evet biraz. Özellikle uçaktaki yemekleri hiç yiyemedim. Yemekleri ve tuvalet kültürleri kötü.
Ne tür işler yaptın?
Mc Donalds’da çalıştım ve sonra kendim bir otel buldum ve orada housekeeper olarak çalıştım yani iki işte birden çalıştım.
Saat ücretin ve aylık kazancın neydi? Hep aynı saat ücreti ile mi çalıştın? İşveren herhangi bir artış yaptı mı saat ücretinde?
Saat ücretim yüksek değildi. 6.5 USD’den çalıştım. Az kazanıyordum ilk işimde. Daha sonra ikinci iş buldum, daha çok kazanmak için.
Bütün danışmanlık şirketleri Work&Travel’a katılmak için harcanan masrafın geri kazanılabildiğini, hatta alışveriş yapmış olarak geri dönülebileceğini söylüyor. Sen Türkiye’ye dönerken program bedelini gerçekten çıkarabildin mi? Belli bir birikim ile Türkiye’ye döndün mü?
Ancak program parasını çıkarabildim. Bir de zar zor bir laptop aldım, 100$ para getirdim yanımda.
Giden tüm öğrencilerin Amerika’da ucuz olması nedeniyle özellikle bolca elektronik alışverişi yaptığını duyuyoruz. Sen de yanında ikinci bir hediye bavulla gelenlerden misin?
Hayır, ben tek valizle dondum sadece laptop alabildim.
Dünya görüşün, hayattan beklentin, insanlarla olan iletişimin gibi konularda Amerika’ya gitmeden önceki sen ile, orada yaşadıktan sonraki sen arasında ne gibi değişiklikler oldu?
Tabiki oraya gidip buraya tekrar geri döndüğünüz zaman buradaki bazı şeylerin cidden iyi olmadığını hatta değiştirmek için uğraşmayı düşünüyorsunuz.
Work&Travel programına katıldıktan sonra Türkiye’ye ve insanlara karşı bakış açında ne gibi değişiklikler oldu?
Sadece şunu söyleyeyim bizim insanımız biraz düşüncesiz davranıyor ya da bazı kararları alırken aceleci davranıyor bunlar uzun şeyler yazmak uzun sürer.
Orada yaşarken Türkiye’nin ve Amerika’nın hayat koşulları arasında ne gibi farklar dikkatini çekti?
Türkiye’nin iklimi ve kültürü gelenekleri her şeyi çok güzel ama orda da trafik çok güzel kimse kimseyle yol verme yüzünden ya da herhangi bir sebepten dolayı kavga etmiyor.
Amerikalıların biz Türklere karşı yaklaşımı nasıldı? Türkiye hakkında fikirlerini sordun mu veya nasıl bir izlenim oluştu sende?
Biz Türküz adımız çıkmış dokuza inmez sekize yani bize biraz ilk bakışta ters davrandılar ama sonra bizim ne kadar içten samimi ve dost canlısı biri olduğumuzu görünce bize karşı sıcak davranmaya başladılar.
Amerika’daki iş hayatı hakkında ne düşünüyorsun? Amerikalılar çalışırken nasıl? Biz Türklerle bir karşılaştırma yapabilir misin?
Bir kere onlarla biz karsılaştırılırsak sadece onlarda hızlılık önemli yoksa patron sırtını dönünce herkes işi bırakıyor, kaytarıyordu. Tabi onlar da kaytarıyor.
Bu arada gerçekten ingilizcen ilerledi mi? Bildiğin gibi pek çok ingilizce öğrenen hazırlık öğrencisi var üniversitelerde. Onlara İngilizcelerini ilerletmeleri konusunda Work and Travel’a katılmalarını tavsiye eder misin?
İngilizcem şöyle ilerledi eskiden turistle karsılaştığım zaman heyecanlanır konuşamazdım ama şimdi pratik yönünden gelişme oldu. Kelime haznem gelişmedi çünkü 13 kişi Türk çalışıyordu çalıştığım yerde ve beraber kalıyorduk onlarla.
İngilizceni çalışırken mi, yoksa sosyal hayat içindemi geliştirdin?
Çalışırken daha fazla gelişiyor ama sosyal hayatta da markete falan gittiğinizde konuşuyorsunuz konuşabildiğiniz kadar.
Hangi ülkelerden arkadaşların oldu? Senin gibi Work&Travel programına “başka ülkelerden katılmış öğrencilerle” karşılaştın mı?
Genelde Amerika, sonra Gürcistan, İspanya ve Rusya’dan oldu.
Amerikalıların genelde çok kötü yemek kültürleri olduğu söylenir, gerçekten yemek konusunda sıkıntı yaşadın mı? Bizim yemeklerimizi özledin mi? Annenin en çok hangi yemeğini özledin?
Evet. Yukarıda da söylediğim ve sizin de belirttiğiniz gibi çok kotu yemekleri var. Elbette tabi özledim mesela ben bamya yemem ama orda Türkiye’ye bir döneyim bamyayı dahi yiyeceğim dedim ve yedim de. En çok yeşil fasulye ve karpuz canim çekti ordayken çünkü orda hem pahalı hem de yapacak malzememiz yoktu.
Amerika’da kaldığın süre zarfında aklında kalan bir anını Work&Travel’a katılmayı düşünen öğrenci okurlarımızla paylaşır mısın?
Hemen paylaşayım bizim arkadaşın başına gelen bir olay yalnız bu;
A: Hello!
B: Hello!
A: Where are you from?
B: Turkey
A : Türk müsün?
B: yes yes
A: Olm Türkçe konuşsana o zaman!!!!!!
Bir tane daha var bir gün otelde kalıyoruz ve 3 Türk arkadaşız ve sabah kahvaltısı için aşağıya lobiye indik arkadaşım bir gün önceden tanıştığı birini gördü ve 'selam aleykum' dedi adamda güldü geçti tabi.
Amerika’ya gittiğin zaman işin hazır mıydı? Bu konuda sen sorun yaşamadıysan bile, Amerika’ya gittiği zaman işinin hazır olmadığını ve sorun yaşadığını gördüğün öğrenciler oldu mu?
Evet ama işe 1 hafta geç başladım. İşveren sosyal güvenlik numarası başvurusu yapmamızı istedi, işe başlatmadan önce. Başvuru yaptığımızı gösteren evrağı aldıktan sonra işe başladık.
Bir de biz Amerika’ya gitmeden kısa bir sure önce işimiz değişti. Başta otelde çalışacağımız söylenmişti. Daha sonra işveren değişikliği oldu. Sanırım bize iş kabulü gönderen işveren bizi işe almaktan son anda vazgeçmiş. Bu değişiklik son anda beni üzdü, Advis’ e de kızdım hatta. Ancak yine de işimiz Amerika’da hazırdı. Advis’in söylediği gibi, işveren bizi işe aldı. Gittiği zaman Amerika’da işi olmayanları, rezil olanları da gördüm tabii. İlk haftalarda konaklama konusunda sıkıntı çekenler de gördüm. Hatta biz de 1 gece havalimanında yattık. Ancak işin tadı tuzudur, olur böyle şeyler.
Gittiğin zaman kalacağın yer hazır mıydı? Konaklamayla ilgili sorunun oldu mu?
Hayır kalacak yer konusunda bize şirketten yardım almadık. İlk geceyi havalimanında geçirdikten sonra, kendimiz bulduk kalacak yeri. Bizim konaklama talebimiz de olmadı zaten.
Vize mülakatından korkan öğrencilerimiz için söylemek istediğin bir şey var mı? Sence korkmakta haklılar mı?
Hayır hiç korkmasınlar çünkü zor sorular sormuyorlar mesela annenin mesleği ne, baban ne iş yapar, bölümün ne, Amerika’ya neden gidiyorsun, daha önce gittin mi ve orda ne iş yapacaksın gibi sorular.
Work and Travel programına öğrenci gönderen pek çok firma var. Öğrenciler firma yaparken sence neye dikkat etmeli?
Bence sözünde duran ve tanınmış iyi işlere imza atmış tanınan bir firma ile gitmelerini öneririm.
Sen Advis’i nerden duymuştun? Advis’i seçmendeki en önemli etken neydi?
Arkadaşımdan duydum hazırlık sınıfında gidecektim ama o yıl gidemedim. Advis seçiminde önemli olan etken reklamlarıydı. Her ne kadar firmanın ismini pek çok yerde duysam da, kayıt olmadan önce soru işaretleri vardı kafamda.
Gerçekten beklediğin ilgiyi, yardımı, hizmeti Advis’ten alabildin mi? Amerika’ya gittiğinde iyi ki de Advis ile programa katılmışım dediğin oldu mu?
Amerika’da bulunduğum sure içerisinde Advis’le bizzat telefonda görüşmedim, yardım istemedim. Ancak beraber çalıştığım diğer arkadaşlarım sık sık Advis ile iletişimdelerdi. Grup içinde ilk gittiği zaman konaklama sorunu yaşayanlar oldu. Ben, birkaç gün havalimanında kaldım. Bu aşamada Advis ile iletişime geçmedim, yardım istemedim, kendi konaklamamı kendim buldum. Ancak benimle aynı yerde çalışan arkadaşlarım yardım istediklerinde onlara yardım etti, konaklama buldu.
Bir de işverenimiz işe başlamadan önce, Sosyal Güvenlik Numarası almamız gerektiğini öne sürerek, bizi işe başlatmadı. Grup olarak Advis ile iletişime geçtik. Advis işverenimizle görüştü. Sosyal güvenlik numarası olmadan işe başlayabileceğimizi, maaş alabileceğimizi işverene belirtti, bu konuyla ilgili yasal belgeleri işverene gönderdi. Biz de Sosyal güvenlik numarası kartımızın elimize geçmesini beklememize gerek kalmadan, çalışmaya başladık. Aynı sorunu ilk maaş çekimizi alırken de yaşadık. Yani işveren yine sosyal güvenlik numarası yüzünden maaşımızı geciktirdi. Yine grup olarak Advis ile iletişime geçildi ve Advis sorunu çözdü.
Çalışmaya başladıktan sonra, işverenimizden haftada 40 saatin altında aldığımız dönemler oldu. Biz daha fazla çalışmak istediğimiz için, işverenimizden memnun değildik. Gruptan bazı arkadaşlar Advis’le iletişime geçtiler. Advis işverenimizle pek çok kez görüştü, elinden geleni yaptı.
Bu görüşmelerden sonra işverenimiz eleman fazlalığı yaşadığı için herkese az saat verdiğini söyledi ve 2 eleman çıkarmaya karar verdi. Çıkardığı 2 elemana Advis farklı bir eyalette iş buldu.
Advis’ten beklediğim hizmeti alamadığımı düşünüyorum. Bunda yaşadığım bazı şanssızlıklar etken oldu. Yine de Advis’e teşekkür ederim. Çünkü eğer böyle bir şirketle gitmeseydim anlatacak maceralarım olmazdı.
Murat Erat , 06.01.2007
