Work and Travel Röportajları

Alijan Tagayev - İstanbul Üniversitesi

Alijan Tagayev, İstanbul Üniversitesi İktisat bölümü öğrencisi. Türkiye’ye bu bölümü okumak için Türkmenistan’dan gelmiş. 3 yıldır ADVİS Work and Travel ile Work and Travel programına katılıyor ve 3 yıl boyunca Alaska’ya gitmiş bir öğrencimiz. 3 yıldır Alaska’ya gidiş amacını okul masraflarını karşılamak olarak açıklıyor. Artık fabrikanın en kıdemli Wat öğrencisi ve O’nu artık herkes tanıyor Kodiak’ta. Alijan, artık bir Kodiak profesörü, Kodiak ile ilgili aklınıza takılabilecek en detay bilgilere sahip. Bu yıl yaz okuluna kalmazsa, yine her yıl olduğu gibi Alaska’ya gideceğini söylüyor.

Work and Travel programıyla Amerika’nın hangi şehrinde ve hangi iş pozisyonunda çalıştın?
Alaska’da Kodiak Adası’nda balık fabrikasında balık temizleme ve paketleme işinde çalıştım.

Çalıştığın yerdeki görevini kısaca tanımlayabilir misin?
Fabrikaya gemilerle gelen balıklar bize kafası kesilmiş olarak geliyordu. Elimizdeki bıçak türü bir aletle balığın içini temizliyorduk. Bir diğer bölümde önümüzde gelen balıkları seçiyor, ayrı ayrı kasalara atıyorduk. Bir dönem paketleme bölümünde çalıştım. Paketleme bölümünden sonra, paketler barkodlanıyor ve kampyonlara yükleniyordu. Yaptığımız iş zor bir işti ancak Alaska’nın mantığını bilerek gidenler için ise zamanla alışılan bir işti. Bu yıl Alaska’da ve aynı fabrikada 2.yılım olduğu için bu yıl benim için daha kolay geçti.

Bu yıl balık sezonu senin için nasıl geçti, ne kadar kazandın?
Bu yaz geçen yazdan ortalama 700 $ fazla kazandım. Bu yaz yaklaşık 9.000 $ kazandım. Sezonun geçen yazdan çok fazla bir farkı yoktu. Programa beraber katıldığım arkadaşım da benden 700-800 $ eksik kazandı.

Benim buradan giderken iş kontratım Western Alaska Fisheries balık fabrikasıylaydı. Ama bu fabrikada 3 ayda toplam 850 saat çalıştım. Fabrika ilk defa bu yıl sezon sonuna kadar 750 saatin üzerinde çalışanlara bonus verdi. Ben toplam 850 saat çalıştım ve 300 $ bonus aldım. ADVİS Work and Travel’ın bu fabrikaya gönderdiği 20-25 kadar öğrenci arasında sadece 3 kişi bonus almaya hak kazandı. Diğr öğrenciler toplam saatin altında çalıştıkları için bonus alamadılar.

Aylık kazancın neydi? Hep aynı saat ücreti ile mi çalıştın?
Çalıştığım fabrikanın saat ücreti 8$ idi. Haftada 40 saatin üzerinde çalışıldığında her Alaska işvereni gibi çalışma saatimiz 12$ oluyordu. Buna overtime diyoruz. Çok yoğun çalıştığım günlerde işveren bazı haftalarda bana ödül olarak Cuma günleri over time ücretiyle çalışma olanağı da sundu. Alaska’ya Haziran sonunda gittim. Temmuz ayında 2.500$, Ağustos ayında 3.000$ ve Eylül ayında yine 3.000$ kazandım. Tüm sezonu tek fabrikada çalışarak geçirmedim. İşin az olduğu dönemlerde Kodiak’taki diğer fabrikalarda çalıştım. Kodiak’ta çalışmadığım bir fabrika kalmadı. Bazılarında 10 gün, bazılarında sadece birkaç gün çalıştım.

Amerika’ya gittiğin zaman işveren seni havalimanında karşıladı mı? Eğer karşılamadıysa, çalışacağın yere ulaşım konusunda sıkıntı çektin mi?
Alaska’da havalimanında sizi kimse karşılamaz. ADVİS Work and Travel’dan havalimanından çalışacağım yere ulaşım konusunda bilgi almıştım geçen yıl. Bu yaz kendi bilgilerimi kullanarak gittim. Kodiak’a direkt uçak bulunmuyor. Alaska’ya giden tüm uçaklar Anchorage Havalimanı’nda bırakıyor. Anchorage’da 1 gece kaldık arkadaşımla. Ertesi gün iç hat uçuşu yaparak, Anchorage Havalimanı’ndan Kodiak Havalimanı’na uçtuk. Kodiak Havalimanı’na geldiğinizde bundan sonrası oldukça kolaydır. Havalimanında bekleyen taksilere binerek fabrikaya gidebiliyorsunuz.

İşverenler performansa göre saat ücretini arttırabiiyor veya sezon sonunda bonus verebiliyorlar. Ya da terfi verebiliyorlar. İşverenin saat ücretinde herhangi bir artış yaptı mı ya da herhangi bir terfi ya da bonus aldın mı?
İşverenlerin çalışmayı seven ve işverenin istediği gibi çalışan tüm işçilerini koruduğunu ve ödüllendirdiğiniz söyleyebilirim. Bu yıl bizim işverenimiz yeni bir uygulama yaptı. Sezon sonuna kadar toplamda 750 saatin üzerinde çalışanlara 300$ bonus verdi. Ben 850 saat çalıştığım için bonus aldım. Ayrıca işveren normalde haftada 40 saatin üzerindeki çalışmalar için overtime öderken, beni bazı haftalar Cuma günleri over time ücretiyle çalıştırdı. Ayrıca çok çalıştığım için, beni herkesin çalışmak sitediği paketleme bölümüne de verdi.

Alaska’da para kazanamayan ve Alaska’dan mutsuz dönen öğrencilerin olduğunu duyuyoruz. Bu öğrencilerin senden farkı nedir?
Fabrikada paketleme, balık temizleme gibi farklı işler yapılır. Bu işler içinde en zoru balık temizlemektir. Bazı öğrenciler bu işi yapmak istemedi ve işverenden kendilerine farklı görevler verilmesini istediler. Fabrikada Alaska’da yaşayan halktan çalışanlar olduğu gibi Work and Travel öğrencileri de çalışır. Work and Travel öğrencileri dışında fabrikada çalışanlar genelde eğitim seviyesi düşük kişilerdir. Üniversite öğrencisi olduğunu söyleyerek, balık temizleme işini yapmak istemeyen ve işverenlerden bu işi eğitim seviyesi düşük işçilere yaptırmasını isteyen Türk öğrenciler gördüm. Bazı Türk öğrenciler de böyle düşünmeseler de kendilerine verilen görevler arasında ayrım yapan çok fazla Türk öğrenci var. Balık temizlemek istemeyip, paketleme yapmak isteyen öğrenciler yüzünden işveren sorun yaşıyor. Çünkü paketleme bölümünde zaten çok daha az sayıda öğrenciye ihtiyaç bulunuyor. Türk öğrencilerin verilen işler arasında ayrım yapması, devamlı memnuniyetsiz olmaları, isteksizce etrafta dolaşmaları işverenleri mutsuz ediyor.

Bu nedenle Alaska’da Türk öğrenci çalıştırmak istemeyen işverenler olduğunu gördüm. Alaska programını seçen öğrencilerin, yapacakları görevleri önceden biliyor olmalarına rağmen, bu seçimi kendileri yapmış olmasına rağmen, bunu daha önceden hiç bilmiyormuş gibi Amerika’ya gitmeleri bence gerçekten şaşırtıcı. Bence bunun nedeni, öğrencilerin sadece para kazanmayı düşünerek gitmeleri ve Alaska’nın şartlarını hafife almalarıdır.

Ben balık temizleme işi ne kadar pis ve zor bir iş olsa da bu görevde uzun süre çalıştım. İşler arasında ayrım yapmadan çalıştığım için, bu parayı kazandım. Hem işverenim benden memnun oldu hem de ben mutlu döndüm.

Alaska’da konaklama konusu en çok merak edilenlerin balında geliyor. Konaklama yerin nasıldı? Yakınında market var mıydı? Konaklamanla ilgili bilgi verebilir misin?
Alaska’da konaklama fabrikanın şartlarına gore değişebiliyor. Benim tavsiyem Alaska’da konaklamadan çok fazla bir şey beklememeniz olacaktır. Bizim kaldığımız yer normal bildiğimiz 3 odalı bir evdi. İlk gittiğimiz birkaç hafta aynı evde 14 kişi kaldık. İşveren bir müddet beklememizi ve bu sorunu çözeceğini söyledi. Daha sonra bu sayı 8’e indi. Bir süre sonra bir odada 2 kişi kalmaya başladık. Kaldığımız ev fabrikaya arabayla 20 dakika uzaklıktaydı. Fabrikanın şoförü hergün gelip bizi alıyor, daha sonra tekrar eve bırakıyordu. En yakın market yürüme mesafesinde yaklaşık 10 dakika uzaklıktaydı. Bazı günler çok yorgun olduğumuz için veya çok alışveriş yapacağımız zaman şoföre bizi markete götürüp, getirmesini rica ediyorduk, o da yardımcı oluyordu.

Alaska’da akşamları eğlenebileceğiniz bir yer var mıydı? Yoksa tüm günleriniz çalışarak ve uyuyarak mı geçti?
Fabrikaya 3-4 dakika uzaklıkta disco klup tarzı bir yer vardı. Burası sadece Cuma ve Cumartesi açıktı. İsteyenler burada eğlenebiliyorlardı. Geç saatlere kadar taksi vardı şehirde. Bardan son çıkan kişileri bekleyen taksiler sayesinde eve ulaşım zor olmuyordu.

Alaska’da yemek konusunu nasıl hallediyordunuz?
Alaska’da yemek veren fabrikalar vardır. Ancak bazı fabrikalar yemek vermez. Bir sabah kahvaltımızı marketten aldıklarımızla yapıyorduk. Öğle yemeğimizi evde hazırlayıp, fabrikaya götürdüğümüz de oluyordu. Ancak daha çok Mc Donald’s gibi restoranlardan sipariş veriyorduk. Özellikle Mc Donald’sın menüleri Türkiye’ye göre daha fazla ve aslında daha ucuz. Ayrıca tat olarak da bence çok daha iyiydi. 5-7 $ arasında değişen menülerden sipariş veriyordum ve çok hızlı bir şekilde yemek geliyordu.

Kodiak’ta Wallmart gibi alışveriş yapabileceğimiz birkaç yer var. Bu yerlerden kıyafet, elektronik gibi alışverişlerimizi yapabiliyorduk. Kodiak bu yönden çok avantajlı bir yerdir. Kesinlikle bir mahrumiyet bölgesi değildir. Biz internet üzerinden de sipariş veriyorduk.

İnternet imkanınız var mıydı?
Alaska’da bugüne kadar kaldığım tüm evlerde kablosuz internet olanağı vardı. Bugüne kadar internet imkanı bulamama sorunum olmadı.

Bulunduğun süre içinde farklı şehirleri görme imkanın oldu mu? Hangi şehirleri gezdin?
Çalışma dönemimden sonra uçağımın kalkacağı Anchorage’a gittim. Burada 2 gün gezdim. Anchorage’da da gezilebilecek güzel yerler var. Daha sonra buradan Doğu kıyısına gittik uçakla. Burada araba kiraladık ve Washinton DC’ye gittik, Beyaz Saray’ı gördük. New York’da 3-4 gün kaldım.